:: سوبسید برای ماسک ::
 | تاریخ ارسال: 1399/5/13 | 

سوبسید برای ماسک

مقاله دکتر احمدرضا روشن دبیرکل جمعیت توسعه علمی ایران چاپ شده در روزنامه شرق


واقعیت این است که ماسک در فرهنگ جامعه ما جایگاهی ندارد و بسیاری از ما آن را به عنوان موجود مزاحمی می دانیم که نمی دانیم باید با او چه کنیم؛ اما همین موجود مزاحم امروزه دیوار اصلی در برابر هجوم خطرناک ترین ویروس شناخته شده از سوی بشر است. هرچند اوایلی که کرونا وارد ایران شد، اصرار عجیبی بر کم اهمیت نشان دادن استفاده از ماسک وجود داشت، اما رفته رفته با تایید شواهد روزافزون، ثابت شد که پوشیدن ماسک وسیله ای موثر در مقابل چرخه انتقال ویروس کرونا و اصلی ترین راه حل برای مراقبت از دیگران و خودمان، در برابر کروناست. ویژگی مشترک کشورهایی مثل ژاپن، کره جنوبی، کانادا و دیگر کشورها که موفق به مقابله با کرونا شدند، استفاده گسترده از ماسک از سوی شهروندان بوده است.

با توجه به شیوع گسترده بیماری کووید۱۹ در ایران و جهان، تقاضا برای ماسک به طور درخور توجهی افزایش یافته و پس از افزایش تقاضا، قیمت آن نیز رشد زیادی داشته است. با توجه به پیش بینی ها مبنی بر وخیم ترشدن گسترش کرونا در آینده و با افزایش تقاضا و نیز وضعیت قیمت ارز، این احتمال وجود دارد که قیمت ماسک باز هم افزایش یابد. این روزها همراه با اجباری شدن استفاده از ماسک در مکان های عمومی، موضوع قیمت و قیمت گذاری ماسک نیز مطرح شده است. در بازار، گرچه هر عدد ماسک با قیمت های بسیار متفاوتی به فروش می رسد؛ ولی معمولا هر عدد کمتر از دو هزار تومان پیدا نمی شود.

با توجه به افت شدید درآمد سرانه ایرانیان در سال های گذشته و از آنجا که به طور معمول هزینه های بهداشت و سلامت جزء هزینه های لوکس به شمار می آید، بنابراین سهم این گونه کالاها در سبد مصرفی افراد کاهش یافته و خانوارها ترجیح می دهند تا درآمد واقعی کاهش یافته خود را صرف کالاها و خدمات ضروری کنند.

یک راه حل برای اینکه استفاده از ماسک به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود، مقرون به صرفه بودن قیمت برای آحاد مردم است. در اینجا تئوری اقتصادی مبحث یارانه یا سوبسید مطرح می شود؛ چرا که رگولاتوری قیمت، قوی ترین ابزار برای فرهنگ سازی است.

اما اصلا سوبسید چیست؟ یارانه یا سوبسید عبارت است از مبلغی که دولت یا یک نهاد عمومی برای حمایت از تولید یا مصرف یک کالا یا خدمت، کمک می کند تا قیمت آن در سطح پایینی قرار گیرد. یارانه تخفیفی است که دولت برای تهیه کالاهای اساسی با قیمت های کم یا مقرون به صرفه در اختیار جامعه قرار می دهد. کالاهای یارانه ای غالبا با قیمتی بسیار کمتر از هزینه تولید یا حتی به صورت رایگان قیمت گذاری می شوند. یارانه کمک می کند تا اقلام ضروری مانند غذا، دارو و دیگر اقلام ضروری در دسترس افراد نیازمند باشد.

یارانه برای حمایت از مصرف یک کالای خاص مثلا مصرف شیر که دارای آثار مثبت بیرونی است و سیاست گذاران یک کشور مصرف آنها را برای جامعه مفید می دانند یا برای حمایت از یک بخش خاص مثلا برای بخش آموزش یا کشاورزی یا سلامت تعلق می گیرد. فرض بر این است که اعطای یارانه به این کالاها یا بخش ها، در نهایت موجب افزایش رفاه جامعه می شود. اعطای یارانه به یک کالا، به دلیل کاهش قیمت، انگیزه برای مصرف آن کالا را افزایش می دهد و موجب افزایش تولید شده و مصرف کنندگان را قادر می کند به محصولات و کالاهای ارزان قیمت دسترسی داشه باشند. در مقابل، مالیات، کارکردی عکس یارانه دارد؛ چرا که با وضع مالیات، قیمت کالا افزایش یافته و آن کالا کمتر مصرف می شود؛ مانند مالیات بر مصرف سیگار یا سوخت های فسیلی. در مجموع، اعطای یارانه با هدف افزایش رفاه عمومی و اجتماعی است.

با توجه به شرایط امروز ایران که پیش بینی می شود میزان ابتلا به بیماری کووید ۱۹ در ماه های آینده ممکن است رکوردهای نگران کننده ای بر جای بگذارد و ویروس کرونا مانند اسبی چموش در حال تاختن به مرزهای سلامتی خانواده هاست و دائم بر قلمرو و سیطره خود می افزاید، ضروری است اقدامات شدیدتری برای مقابله با کرونا انجام گیرد. سیاست اعطای یارانه به تولیدکنندگان ماسک اقدامی پیشگیرانه، هرچند با تاخیر، برای محافظت از هم وطنان در مقابل این بیماری مهلک است. تخصیص یارانه برای تولید ماسک، هم تولید و هم مصرف ماسک را افزایش می دهد. این سیاست باعث می شود که ماسک با قیمت بسیار مناسبی در اختیار مصرف کنندگان قرار گیرد. این یارانه شامل هزینه های ایجاد خط جدید تولید ماسک، تقویت و تجهیز خط تولید موجود، تهیه مواد اولیه، ایجاد آزمایشگاه های کنترل کیفیت و مواردی از این قبیل می شود. به عنوان یک نمونه بین المللی، در هنگ کنگ، هر تولیدکننده ماسک تا سه میلیون دلار یارانه دریافت می کند.

در عین حال لازم است قراردادهایی که بین دولت و تولیدکنندگان ماسک منعقد می شود، از جامعیت کافی برخوردار باشد. به عنوان مثال تولیدکنندگان مشمول یارانه، تحت هیچ شرایطی مجاز به صادرات ماسک های تولیدی نیستند. ماسک ها همچنین به لحاظ کیفیت و دارا بودن استانداردهای مدنظر باید تحت نظارت و کنترل قرار گیرد. تولیدکننده ضمانت دهد که میزان تولید مشخصی را به صورت ماهانه در اختیار دولت یا نماینده دولت (وزارت بهداشت یا وزارت صمت) قرار دهد. تولیدکننده اگر از تعهدات خود عدول کرد، مجازات هایی برای او در نظر گرفته شود. در عین حال تولیدکنندگان مجاز باشند مازاد تولید ماسک پس از انجام تعهدات قرارداد را در بازار به فروش برسانند. برای اطمینان از استفاده صحیح از بودجه عمومی، دولت باید به طور مرتب عملکرد خطوط تولید مشمول یارانه را در دوره قرارداد که می تواند یک ساله باشد، تحت نظارت قرار دهد. ضمن اینکه فرایندهای عقد قرارداد با تولیدکنندگان و اعطای مجوز به آنها باید خارج از بوروکراسی معمول و سریع تر انجام شود. البته لازم است جزئیات بیشتر سوبسید برای ماسک در قالب یک مطالعه کارشناسی کوتاه مدت، مورد مداقه قرار گیرد. یک نمونه از این جزئیات این است که نباید روی قیمت ماسک، مالیات بر ارزش افزوده اعمال شود.

از سوی دیگر، نظارت بر نحوه «توزیع» ماسک های یارانه ای هم مهم است تا از هرگونه سوء استفاده احتمالی جلوگیری شود. به عبارت دیگر، توزیع ماسک به همان اندازه تولید اهمیت دارد. قیمت عرضه ماسک های یارانه ای می تواند تا یک سوم قیمت بازار برای متقاضیان تعیین شود و از سوی فروشندگان معتبر عرضه شود. قیمت و تعداد اعطای ماسک به هر خانوار، می تواند بر حسب وضعیت اقتصادی خانوار و نیز مناطق قرمز، زرد و سفید شیوع کرونا متفاوت باشد. توصیه می شود در مناطق کرونایی قرمز، ماسک به صورت رایگان توزیع شود.

در عین حال به موازات عرضه ماسک ارزان، دولت باید استفاده از ماسک در اماکن عمومی را اجباری و استفاده نکردن از آن را مشمول جریمه کند. سلامتی مردم جای هیچ گونه مسامحه ای باقی نمی گذارد. کسی که ماسک نمی زند، برای سلامتی خود و دیگران ارزش قائل نیست. تاکنون در ایران، استفاده از ماسک با ضمانت های اجرائی و اجباری کافی همراه نبوده است. به علاوه باید به طور مرتب نحوه استفاده صحیح از ماسک از سوی رسانه های عمومی آموزش داده شود. ضمن اینکه باید دانست استفاده از ماسک شرط لازم مبتلا نشدن به کووید ۱۹ است و نه شرط کافی، و در کنار پوشیدن ماسک، باید دستورالعمل های بهداشتی دیگر نظیر رعایت فاصله اجتماعی دو متری، شستن مرتب دست ها و... رعایت شود. با وجود آنکه در حال حاضر اوضاع مالی و اقتصادی دولت خوب نیست، مطمئنا یارانه برای ماسک و دیگر وسایل جلوگیری از شیوع کرونا (مثل مواد ضدعفونی کننده دست و سطوح) هزینه های انجام گرفته را از طریق کاهش مخارج بعدی دارو، درمان و دیگر هزینه های بیمارستانی جبران خواهد کرد.

در مجموع، کرونا یک عدم قطعیت است؛ بنابر این حداکثر احتیاط را می طلبد. راه حل های فاجعه باری مثل ایمنی گله ای که گاهی اینجا و آنجا مطرح شود، ممکن است پیامدهای خطرناکی برای کشور داشته باشد. افزایش تولید و توزیع ماسک منجر به تضعیف موقعیت طرفداران این گونه روش هایی است که بهای اندکی برای جان ارزشمند مردم قائل اند. همچنین، برای عدم قطعیت ها، اقدام به موقع، اهمیت حیاتی دارد. در موج بعدی نه تنها کنترل؛ بلکه مدیریت کرونا هم سخت تر می شود و لازم است از قبل، تمهیداتی برای کاهش شدت آسیب های آن اندیشیده شود.


منبع :
https://www.magiran.com/article/۴۰۷۲۲۰۳

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


CAPTCHA
::
دفعات مشاهده: 68 بار   |   دفعات چاپ: 12 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر
جمعیت توسعه علمی ایران Iranian Association for Scientific Development
Persian site map - English site map - Created in 0.04 seconds with 35 queries by YEKTAWEB 4212