بخش‌های اصلی
صفحه اصلی::
آشنایی با انجمن::
اخبار انجمن::
کمیته علمی::
نقد و بررسی سیاست ها ::
اخبار علمی::
کتابخانه مجازی::
عضویت ::
آلبوم تصاویر::
پیوندها::
تسهیلات پایگاه::
ارتباط با ما ::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
..
آخرین مطالب بخش
:: ثبت سفارش انلاین سهام عدالت در کارگزاری‌ها
:: کشف یک گونه جدید گیاهی توسط گیاه‌شناسان دانشگاه فردوسی مشهد
:: کرونا یک ریسک است یا یک عدم قطعیت؟ قسمت چهارم وآخرین قسمت
:: کرونا یک ریسک است یا یک عدم قطعیت؟ قسمت سوم
:: عید سعید فطر بر تمام مسلمان جهان مبارک
:: جمعیت توسعه علمی ایران با همکاری موسسه پژوهش و برنامه ریزی و دانشگاه تهران برگزار میکند
:: کرونا یک ریسک است یا یک عدم قطعیت؟ قسمت دوم
:: کرونا یک ریسک است یا یک عدم قطعیت؟
:: رئیس مرکز نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت وزارت علوم منصوب شد
:: پوشیدن دستکش ویروس کرونا را پخش می‌کند
..
آخرین مطالب سایر بخش‌ها
..

AWT IMAGE

  AWT IMAGE

 
:: کرونا و حکمرانی خوب ::
 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۹/۲/۲۵ | 

کرونا و حکمرانی خوب

احمدرضا روشن، عضو هیات علمی موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی


کرونا باعث شد که جهان در مدت زمان بسیار کوتاهی، تغییرات بسیار بزرگی را شاهد باشد. البته هم‌اکنون ما در میانه تلاطم‌های این موج سرکش هستیم و طبیعتا تحلیل‌های دقیق‌تر و عمیق‌تر در مورد واقعه کرونا پس از فروکش‌ کردن آشفتگی‌ها و هیجانات جهانی ممکن می‌شود. با وجود این، می‌توان گفت ویروس کرونا یک قاتل خاموش و ساکت و در عین حال، چموش و چابک است. او برای بقای خود، هوشمندانه عمل می‌کند. کرونا نشان داده که یک قدم از انسان جلوتر بوده و آدمی را غافلگیر می‌کند. پس برای مقابله با این ویروس نوپدید و نامعمول، روش‌های مرسوم و معمول مدیریتی در هیچ کجای جهان جواب نمی‌دهد. در کشور ما گرچه بدنه نظام بهداشت و درمانی و کادر پزشکی خوب عمل می‌کنند، اما سیاست‌ها و مدیریت این بخش ضعیف و کُند بوده است. ناهماهنگی بین دستگاه‌ها، تغییر در تصمیمات، انفعالی عمل کردن، انتقاد برخی متخصصان و سازمان‌های تخصصی و پیش‌بینی‌ها و آمارهای نادقیق، نمونه‌هایی از برخی ضعف‌ها مهار کرونا در ایران است.

نسبت کرونا و حکمرانی خوب چیست؟ حکمرانی خوب ناظر بر چگونگی انجام امور یک جامعه بر مبنای روش‌های خوب در کنار تولیدات و نتایج خوب است. حکمرانی خوب، به اتخاذ تصمیمات بهتر منجر می‌شود. بر عکس، تصمیمات بد، نشانه‌ای از حکمرانی بد است. حکمرانی خوب مفهومی فراتر از دولت خوب، حکومت خوب و حاکمیت خوب است. حکمرانی خوب رویکردی است که به‌ویژه برای شرایط پیچیده و چندبُعدی مثل اَبَرمساله کرونا کاربرد دارد.  حکمرانی خوب مهم‌تر از علم است چرا که در حکمرانی بد، ممکن است تصمیمات و سیاست‌گذاری‌هایی تدوین شود که همه زحمات و تلاش‌های علمی را از بین ببرد. بنابر این، کرونا، سنگ مَحَکی برای سنجش کارآمدی دولت‌ها و حکومت‌های دنیاست.
از سوی سازمان ملل، هشت شاخص و ملاک برای قضاوت در مورد وجود یا عدم وجود حکمرانی خوب معرفی شده است. پرسش این است که آیا براساس معیارهای هشت‌گانه، در کارزار مقابله با کرونا در کشورمان، رویکرد حکمرانی خوب وجود دارد یا نه؟
شاخص مشارکت: مشارکت یعنی فراهم آوردن شرایطی برای مردم یک جامعه تا بتوانند خواسته‌هایشان را از مسوولان بیان کرده و در تصمیم‌سازی‌ها و تصمیم‌گیری‌ها حضور فعال داشته باشند. مشارکت باید دامنه وسیعی از ذی‌نفعان یعنی افراد یا سازمان‌هایی را که بر آن موضوع تاثیر می‌گذارند یا تاثیر می‌پذیرند شامل شود.
معیار مشارکت در مورد ستاد ملی مبارزه با کرونا که بالاترین مرجع تصمیم‌گیر در این مورد است، ناقص است چراکه وجه دولتی آن بر وجه ملی غلبه دارد. درحالی‌که دامنه اعضای این شورا باید فراقوه‌ای و  شامل کل کشور باشد. این شورا باید علاوه بر مسوولان و مدیران دولتی، نمایندگانی از سایر قوا از جمله نمایندگان مجلس، قوه قضائیه، نیروهای نظامی و انتظامی و نیز نماینده انجمن‌های صنفی و شوراهای کار، نمایندگانی از انجمن‌های تخصصی رشته‌های مختلف علمی، انجمن‌های خیریه، نمایندگان مستقل پزشکان، پرستاران و داروخانه‌ها و حتی نمایندگان بیماران کرونایی یا اعضای خانواده آنان را شامل شود.
به علاوه به موازات ستاد ملی مبارزه با کرونا لازم است کمیته علمی ستاد مبارزه با کرونا به ریاست شخص رئیس‌جمهور و متشکل از متخصصان رشته‌های پزشکی، پیراپزشکی، اقتصاد و بازرگانی، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، علوم تربیتی، مشاور خانواده و... تشکیل شود که در آن، تنوع اعضا مهم‌تر از تعدد اعضاست به‌طوری‌که دیدگاه‌های مختلف و تضارب آرای موافقان و مخالفان سیاست‌های فعلی مقابله با کرونا وجود داشته شد. گفت‌وگوها و مباحثه‌هایی که در این کمیته صورت می‌گیرد می‌تواند روشنگر بسیاری از مسائل باشد.
شاخص شفافیت: شفافیت به‌عنوان یکی از اصول حکمرانی خوب، دلالت بر آگاهی عمومی نسبت به سازمان‌ها و نهادهای دولتی و عمومی دارد. باید به شهروندان این امکان داده شود تا از کارهای مقامات و مسوولان کشور و دلایل آن‌ها مطلع شوند و اطلاعات و آمار صحیح و قابل اطمینان در دسترس آحاد ملت قرار داشته باشد (از جمله اعلام روزانه مبتلایان به کرونا به تفکیک استان)، تا از آن برای نظارت بر فرآیند تصمیم‌گیری‌ها و نتایج تصمیمات استفاده شود.
برخی از نمایندگان مجلس، اعضای شورای شهر و متخصصان کشور در مورد قابل اطمینان بودن آمار و اطلاعات مربوط به کرونا انتقاد داشته‌اند، اما استدلال متقن و شفافی از سوی مسوولان اعلام نشده است. در این زمینه لازم است یک جلسه پرسش و پاسخ رسانه‌ای، برای پاسخ به ابهامات برگزار شود.
مسوولیت‌پذیری: این شاخص نشان می‌دهد که آیا طرف‌های مختلف، در مقابل تعهداتی که ‌پذیرفته‌اند، در عمل، مسوولیت‌پذیر بوده‌اند یا نه؟ هر چند در حکمرانی خوب، مسوولیت‌پذیری همگانی وجود دارد؛ یعنی هم مدیران و مسوولان کشور، هم مردم و تشکل‌های مردمی و هم بنگاه‌های اقتصادی در قبال کلیت منافع جامعه مسوولند، اما مسوولیت اولیه از آن حاکمان، مسوولان و مدیران یک کشور است. بنابراین، مسوولیت‌پذیری عبارت است از شناسایی و تامین نیازهای آحاد مردم توسط دولت و دستگاه‌های حاکم.
در زمینه و زمانه کرونا، اصلی‌ترین و مهم‌ترین نیاز مردم، حداقل‌سازی آسیب‌های ناشی از این ویروس و حفاظت از سلامتی جامعه و مسوولیت‌پذیری مسوولان در قبال آن است. موثرترین اقدام برای تامین این هدف، برخورد تهاجمی و سختگیرانه با این ویروس است. اغلب کشورهای موفق در مهار کرونا همین استراتژی را در پیش گرفتند. حتی کشورهایی مثل انگلستان، سوئیس و آلمان که در ابتدا رویکرد سهل‌گیرانه‌ای در برابر کرونا داشتند، تحت فشار افکار عمومی و انتقادات متخصصان بی‌طرف، مجبور به تغییر رویه شدند. این درحالی است ‌که به نظر می‌رسد اکثریت تیم کارشناسی مستقر در دولت دوازدهم با این رویکرد موافق نیستند .
برخی از اقدامات مسوولانه، فعال و تهاجمی به‌طوری که حداکثر محافظت در مقابل کرونا را ایجاد می‌کند، به این قرار است: تعطیلی تمامی ادارات دولتی و سازمان‌های عمومی برای حداقل یک‌ماه و تشویق دورکاری، قرنطینه شهری (و احتمالا روستایی) و منع بیرون رفتن از منزل مگر برای کارهای فوری، تعطیلی حمل‌ونقل عمومی، ممنوع بودن اجتماع بیش از دو نفر خارج از محل زندگی آن هم فقط به همراه اعضای خانواده، در نظر گرفتن جریمه برای ناقضان این قوانین،  جدا کردن افراد بیمار یا مشکوک به بیماری از افراد سالم و جلوگیری از اختلاط آنها، آزمایش‌گیری از افراد مشکوک به کرونا در حد وسیع به‌طوری که از هر شخص داوطلب یا مشکوک، به صورت رایگان، تست کرونا گرفته شود.
اما گویی مسوولان مقابله با کرونا در کشور ما هنگامی که از پس انجام کاری برنیایند برای آن یک دلیل کارشناسی هم پیدا می‌کنند. مثلا اینکه گفته میشد ماسک تنفسی در برابر بیماری کرونا بی‌فایده است یا ضدعفونی کردن اماکن عمومی موثر نیست یا قرنطینه کارآیی ندارد. ولی پاسخ نمی‌دهند که چگونه است اکثریت کشورهای دنیا از این ابزارها و دیگر ابزارها برای کنترل کرونا استفاده کرده‌اند.
کارآیی و اثربخشی: برای شناسایی دقیق‌تر نیازهای مردم، تصمیم‌گیری‌ها باید استانی باشد و نه متمرکز در تهران. عضو شورای شهر رشت گفته بود تصمیمات تهران به قدری از شرایط واقعی ما دور است که گویی آنها از یک سیاره دیگر برای ما تصمیم می‌گیرند. حکمرانی خوب با مدیریت از راه دور، بیگانه بوده و در عوض، مبتنی بر میدان و واقعیت است. در این راستا شایسته است مسوولان مقابله با کرونا حتی به‌صورت ناشناس و با چهره یا لباس مبدل به میان مردم یا بیمارستان‌ها در نقاط مختلف کشور بروند و از آنچه زیر پوست شهرها یا روستاها می‌گذرد، مطلع شوند.
همچنین، برای اتخاذ تصمیمات اثربخش، مسوولان بلندپایه کشور باید مراقب باشند که «تله کارشناس» گرفتار نیایند. دیده‌ایم که برخی مسوولان مبارزه با کرونا از عادی شدن یا عادی بودن شرایط جامعه در زمینه ابتلا به کرونا یا از روند کاهشی این بیماری خبر می‌دهند یا به ضرس قاطع می‌گویند قرنطینه نخواهیم داشت یا ۶۰ تا ۷۰ درصد جمعیت باید به‌ویروس آلوده شوند یا اطلاعات نادرست از زمان پیک و یا پایان بیماری که دائم به تعویق می‌افتد، می‌دهند. درحالی‌که این اطلاعات به ظاهر کارشناسی‌شده ممکن است اشتباه باشد. برای رفع این مشکل بهتر است مسوولان بلندپایه کشور اطلاعات خود را نه فقط از یک مرجع بلکه از چند مرجع آن هم به‌طور مستقیم و بی‌واسطه و ترجیحا از مراجع غیررسمی اما مطمئن مثل تیم کارشناسان مستقل و منتقد، تشکل‌های مردمی و حتی مردم عادی دریافت کنند تا واقعیت قضایا را دریابند.
اجماع‌محوری: ما نیازمند یک اجماع و وفاق ملی برای کمک به یکدیگر هم هستیم. هرکس، در هرجا، هر کاری که از دستش برمی‌آید باید برای گذار از این گردنه دشوار ملی انجام دهد. همه ما باید کمی از خواسته‌ها و منافع شخصی خود به نفع مصالح اجتماعی بگذریم. مثلا کارمندان دولت و بخش عمومی و نیز سایر نیروی کار کشور (آنها که برایشان مقدور است)، بپذیرند افزایش حقوق سال ۱۳۹۹ آنها به بعد از مهار کرونا موکول شده و منابع مالی حاصل از آن صرف مبارزه با کرونا شود.
حاکمیت قانون: در جهت محافظت از سلامتی مردم، برخی از نمایندگان مجلس از ظرفیت اصل ۷۹ قانون اساسی استفاده و در جلسه علنی ۱۹ فروردین ۹۹ طرحی ارائه دادند. اصل ۷۹ قانون اساسی می‌گوید: برقراری حکومت نظامی ممنوع است. در حالت جنگ و شرایط اضطراری نظیر آن، دولت حق دارد با تصویب مجلس شورای اسلامی موقتا محدودیت‌های ضروری را برقرار کند، ولی مدت آن به هر حال نمی‌تواند بیش از ۳۰ روز باشد و در صورتی که ضرورت همچنان باقی باشد دولت موظف است مجددا از مجلس کسب مجوز کند.
هر چند این طرح سه‌فوریتی از دستور کار خارج شده، اما امید است با استفاده از ظرفیت‌های قانونی، بار دیگر در مجلس مطرح شده و با همراهی و موافقت مجلس و سپس، شورای نگهبان و دولت، تایید و عملیاتی شود.
انصاف: کرونا آزمونی نه فقط برای دولت و دستگاه‌های حکومتی بلکه برای تشکل‌های مردمی و نیز شرکت‌ها و سازمان‌های اقتصادی بخش عمومی و خصوصی است.
با یک توافق ملی باید تلاش شود که بودجه کل کشور (اعم از بودجه دولت، بودجه شرکت‌های دولتی و بودجه نهادها و سازمان‌های بخش عمومی) در سال ۱۳۹۹ تا ۱۰ درصد کاهش یابد (که احتمالا حداقل رقمی معادل ۱۰۰ هزار میلیارد تومان می‌شود) و این منابع مالی برای جبران ضرر و زیان افراد و بنگاه‌های کوچک و اقشار آسیب‌دیده از قرنطینه کرونایی صرف شود. بدیهی است تحقق این امر، یاری همه سازمان‌ها و دستگاه‌های کشور را می‌طلبد و هر سازمان یا دستگاه فعال در بخش دولتی یا بخش عمومی یا بخش خصوصی به خاطر سالم ماندن هموطنان (و از جمله اعضای خانواده اش یا کارکنان همان سازمان)، کمربندها را محکم‌تر ببندد. حقیقتا وام ۶۷ دلاری (یک میلیون تومانی) نوعی تحقیر خانوارهای ایرانی است.
پاسخ‌دهی: پاسخ‌دهی یا پاسخگویی عبارت است از سازوکار و فرآیندی که مسوولان یک کشور را وامی‌دارد تا در مقابل مردم، حساب پس داده و دلایل اتخاذ یک تصمیم یا انجام یک عمل را برای مردم توضیح دهند و افکار عمومی را با استدلال، قانع کنند. در مورد اَبَرمساله کرونا پرسش‌های بی‌پاسخ زیادی در جامعه وجود دارد که مسوولان باید در فرصتی مناسب به آن ابهامات پاسخ دهند و منطق و استدلال‌های خود برای انجام یا عدم انجام آن اقدامات را به مردم بگویند.
نتیجه‌گیری: احتمالا «تاج ویروس» اسم با مسمایی برای کروناست، چرا که تاج پادشاهی بر سر نهاده و مدتی است تمدن بشری را زمین‌گیر کرده و معلوم هم نیست چه موقع انسان موفق می‌شود بر او فائق‌ آید.
«جان م. باری» در کتاب آنفلوآنزای بزرگ، مهم‌ترین درس از پاندمی را حفظ و تقویت اعتماد عمومی می‌داند. آنفلوآنزای بزرگ که از ژانویه ۱۹۱۸ تا دسامبر ۱۹۲۰ میلادی حدود ۵۰۰ میلیون نفر از مردم جهان را آلوده کرد و طبق برخی برآوردها تا ۵۰ میلیون نفر قربانی گرفت (نزدیک به ۳ درصد جمعیت جهان در آن زمان)، یکی از مرگبارترین پاندمی‌های تاریخ است. بنابر یافته‌های این کتاب، شکست کشورها در مواجهه با این بیماری به‌دلیل فقدان اعتماد مردم به حکومت‌ها‌ بود، چراکه برای اجرای هر برنامه ملی، وجود حداقلی از سرمایه اجتماعی ضروری است. بنابراین، مسوولان کشور باید تقویت اعتماد عمومی را در اولویت قرار دهند. به این منظور آنها نباید هیچ رویداد خوب یا بدی در مورد بیماری را تحریف، دستکاری یا کتمان کنند، نباید بر واقعیت‌های ناخوشایند، چهره‌ای خوشایند پوشانند و همیشه باید آماده پاسخگویی به ابهامات جامعه باشند. بدون اعتماد تمامی روابط و ارتباطات بشری آسیب می‌بیند.
و کلام آخر اینکه کرونا این میهمان ناخوانده و نامیمون، به مصداق مَثَل چون کاه آمدن و چون کوه رفتن، آهسته و آرام می‌آید و به سختی می‌رود. بنابراین، اگر واقعا خواهان تحقق شعار «کرونا را شکست می‌دهیم» هستیم باید یک جنبش فراگیر در چارچوب الگوی حکمرانی خوب در کشور به حرکت درآید. هیچ کس را از مواجهه با واقعیت کرونا گریزی نیست. هم اکنون، در کشور ما دو نوع موضع‌گیری در مقابل بلیه کرونا وجود دارد: افرادی که روند فعلی مقابله با کرونا را مثبت و کافی می‌دانند و افرادی که منتقد این روند بوده و خواهان اقدامات جدی‌تری هستند. ولی عقل سلیم انذار می‌دهد که دست‌کم گرفتن مساله‌ای که مرتبط با جان و سلامتی انسان‌هاست بزرگ‌ترین خطای استراتژیک است که به اعتبار ملی دولت‌ها خدشه‌ای جبران‌ناپذیر وارد می‌کند. عادی نشان دادن اوضاع، کمکی به رفع معضل نمی‌کند، بلکه همیشه باید خود را برای بدترین سناریوها آماده کنیم. اگر بناست با جامعه صادق باشیم گفتن حقیقت ناخوشایند، مهم‌تر از القای امید واهی است.
 
لینک مطلب:

https://donya-e-eqtesad.com/%D۸%A۸%D۸%AE%D۸%B۴-%D۸%AC%D۹%۸۵%D۸%B۹%D۹%۸۷-%D۹%۸۶%D۸%A۷%D۹%۸۵%D۹%۸۷-۹۲/۳۶۵۱۷۰۳-%DA%A۹%D۸%B۱%D۹%۸۸%D۹%۸۶%D۸%A۷-%D۸%AD%DA%A۹%D۹%۸۵%D۸%B۱%D۸%A۷%D۹%۸۶%DB%۸C-%D۸%AE%D۹%۸۸%D۸%A۸
  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


CAPTCHA
::
دفعات مشاهده: 46 بار   |   دفعات چاپ: 11 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر

جمعیت توسعه علمی ایران Iranian Association for Scientific Development
Persian site map - English site map - Created in 0.06 seconds with 47 queries by YEKTAWEB 4110